Căn bản tổ chức công ty: Cổ đông, hội đồng quản trị và ban giám đốc

Căn bản tổ chức công ty
Một số bạn bè trong nước thường hay than phiền với tôi rằng hình thức tổ chức các công ty nước ngoài, và nhất là các chức vị của họ sao có vẻ rắc rối quá! Vấn đề này thật ra cũng không phải đơn giản ngay cả đối với người nước ngoài. Và nhất là đối với các bạn trong nước thì lại càng thấy phức tạp hơn, có lẽ vì ba lý do chính sau đây:

1 Chưa rõ sự khác biệt về mục đích, vai trò và chức năng của ba thành phần: cổ đông, hội đồng quản trị và ban giám đốc.
2. Chưa rõ sự khác biệt giữa hai hệ thống Mỹ và châu Âu về các chaức vị trong hội đồng quản trị và ban giám đốc.
3. Tiếng Việt chưa có đủ từ để dịch cho đúng nghĩa các chức vụ này.

Phân biệt cổ đông, hội đồng quản trị & ban giám đốc


Lựa chọn một công ty để bỏ tiền vào đầu tư thì cũng chẳng khác gì lựa xe đò để người ta đưa mình đi Hà Nội. Khách trên xe (tương tự như các cổ đông trong một công ty) ai cũng muốn đến nơi (cùng muốn có lãi) nhưng không biết đi đường nào, lại cũng không biết lái xe, do đó họ bèn lựa một người làm đại diện chỉ đường (hội đồng quản trị). Người này đóng vai trò "cai" xe, sẽ đi tìm thuê một anh lái xe (Ban giám đốc), thương lượng trả một số lương để anh ta lái chiếc xe (công ty) chạy theo bản đồ về hướng mà người cai xe được khách ủy nhiệm đã vạch ra.

Dĩ nhiên là anh lái xe, qua kinh nghiêm lâu năm, có thể đề nghị một con đường đi khác nhưng dự kiến này (dự tính kế hoạch hoạt động hàng năm) cũng như các đề nghị xin mua thêm đồ phụ tùng cho chiếc xe (luận chứng kinh tế kỹ thuật cho các dự án đầu tư) phải được người cai xe đại diện duyệt xét và phê chuẩn. Mục đích của anh lái xe là phải bảo trì chiếc xe và cứ theo đúng đường mà lái để đưa khách đến nơi bình yên.

Nếu để xe hư máy giữa đường hoặc bị tai nạn (công ty bị lỗ lã), hoặc bị cảnh sát phạt xe vì lái ẩu (vi phạm luật công ty), thì người cai xe (hội đồng quản trị) đại diện cho khác đi xe có thể sa thải người (bãi nhiệm ban giám đốc cũ) mà tìm người lái xe mới (đổi ban giám đốc mới). Nếu xe (công ty) vẫn cứ tiếp tục chạy dở (lỗ lã liên tục), thì cũng có thể là người cai xe chỉ đường không đúng, chẳng hạn như thay vì chọn đường quốc lộ thì lại quyết định chọn một con đường tắt khác để chẳng may gặp cầu gẫy hoặc khiến xe kẹt dưới ruộng (đưa công ty vào những dự án bị lỗ nặng). Trong trường hợp này, khách đi xe (cổ đông) có hai cách, hoặc họ đã thấy trước là mọi sự không ổn nên bỏ xe này đi xe khác (bán cổ phần công ty này để mua cổ phần công ty khác), hoặc họ có thể họp tất cả các khách đi xe lại (triệu tập hội nghị cổ đông) để đổi người cai xe (thay hội đồng quản trị), và người cai xe mới sẽ tìm một người lái xe mới (thay ban giám đốc mới).

Tương tự như thí dụ lái xe trên đây, trong một công ty thì chức năng và vai trò của ba thành phần khách đi xe, cai xe và người lái xe kể trên sẽ như sau:

1. Cổ đông

Cổ đông là những người nắm phần hùn trong tổng số vốn của công ty, hay nói một cách khác, họ chính là những chủ nhân của công ty. Tuy vậy, họ chỉ có thể gây ảnh hưởng đến công ty qua những cuộc họp cổ đông, như kỳ họp đại hội thường niên (annual general meeting) mà trong đó các vấn đề quan trọng được đưa ra thảo luận và bỏ phiếu dựa trên tiêu chuẩn đa số phiếu. Muốn thay đổi đường lối hoạt động của công ty thì cách mà cổ đông thường dùng nhất là bỏ phiếu thay đổi các thành viên trong hội đồng quản trị, dựa trên các điều khoản đã được đề ra trong bản điều lệ tổ chức công ty (articles of association)

2. Hội đồng quản trị
Vai trò của các thành viên trong hội đồng quản trị (HĐQT) chỉ là đứng đại diện cho cổ đông. Họ được trả một số phí và ngoài ra thì tuyệt đối không được phép lợi dụng công ty để làm lợi riêng cho họ hoặc gia đình.

HĐQT có trách nhiệm lo cho công ty hoạt động và đạt kết quả tốt theo những kế hoạch đã được vạch ra. HĐQT có nhiệm vụ chọn người làm tổng giám đốc để điều hành công việc hàng ngày của công ty, phê chuẩn các dự toán thu chi (budgets) hàng năm, cố vấn cho ban giám đốc về đường hướng phát triển, kỹ thuật, thị trường...Ngoài ra, HĐQT không được can thiệp vào việc điều hành công việc hàng ngày của tổng giám đốc.

3. Ban giám đốc
Công việc quản lý, điều hành hàng ngày sẽ do các nhân viên ăn lương (salaried employees) đảm nhiệm.. Tùy thuộc vào chức năng và tầm quan trọng, họ được sắp đặt vào một hệ thống tổ chức gồm nhiều tầng mà cao nhất là tổng giám đốc của công ty. Tổng giám đốc có quyền tổ chức bộ máy công ty, kể cả việc chọn các phó tổng giám đốc, với mục đích làm sao cho bộ máy làm việc một cách có hiệu quả cao nhất. Tổng giám đốc chịu trách nhiệm trực tiếp đối với HĐQT.


Tổ chức công ty theo lối Mỹ

Trong cách tổ chức công ty theo lối Mỹ thì vấn đề chức vị tương đối được phân biệt rõ ràng:

Trong HĐQT (Board of directors) gồm có nhiều thành viên (directors) và đứng đầu là chủ tịch HĐQT (chairman).

Trong thành phần quản lý công ty (management) thì cao nhất là tổng giám đốc (president), và dưới ông ta có các phó tổng giám đốc (vice president) phụ trách các ban ngành, và dưới nữa có các cấp giám đốc (manager)...

Trong một công ty lớn với nhiều nhân viên, người ta lại chia mỗi cấp ra làm nhiều cấp mang nững chức vị khác nhau, thí dụ như:
President còn có thể gọi là chief executive officer (gọi tắt là CEO)

Cấp vice president lại còn có thể được phân ra: executive vice president (EVP), senior vice president (SVP), vice president (VP), assistant vice president (AVP), first vice president, second vice president... Trong các công ty lớn, người phụ trách về tài chính còn được gọi là chief financial officer (CFO)...

Cấp manager trở xuống có thể chia ra làm: senior manager, manager, deputy manager, assistant manager, supervisor, officer, analyst...




Tổ chức công ty theo lối châu Âu

Các công ty tổ chức theo lối châu Âu thường ít có chức vị hơn và đôi khi ngược với lỗi Mỹ khiến người ta dễ hiểu lầm hơn. HĐQT cũng có một hình thức tương tự, tuy nhiên trong các công ty Pháp thì người chủ tịch HĐQT được gọi là chủ tịch hội đồng cố vấn quản trị (president du conseil d'administration). Chairman là chữ tiếng Anh nên người Pháp không dùng.

Trong thành phần quản lý công ty thì lại không hay dùng các chức vị như giám đốc, phó giám đốc (president, việc president) theo lối Mỹ, mà lại dùng chức tổng giám đốc (director general) và nhất là có nhiều người mang chức vị giám đốc (director), khiến ta nếu theo tiêu chuẩn Mỹ mà xét thì cứ lầm tưởng những người này là thành viên HĐQT. Trong một số các công ty... khiêm nhường hơn, thì tổng giám đốc được gọi là general manager, còn các cấp thủ trưởng các ban ngành được gọi là manager (tương đương với việc president trong hệ thống Mỹ).

Để có một khái niệm về sự khác biệt này ta hãy nhìn vào bảng so sánh ở cuối trang.




Pha trộn giữa các thành phần

Trên đây chỉ là một thí dụ rất đơn giản, trong đó những người trong ba thành phần hoàn toàn biệt lập với nhau. Trong thực tế thì thường hay có vài pha trộn, chẳng hạn như tổng giám đốc vừa có chân trong HĐQT và ngược lại một thành viên trong HĐQT có thể đồng thời giữ chức vụ trong thành phần quản lý công ty (management).

Như đã nói trên, HĐQT không có chức năng điều hành công việc thường ngày của công ty mà phải giao cho một tổng giám đốc lo việc này. Tuy nhiên có khi HĐQT chọn một thành viên (director) của HĐQT để làm tổng giám đốc. Khi ấy, người này sẽ được gọi hoặc là: a) Managing Director, b) Executive Director, c) Director & President, hoặc d) Director & CE0. Nói chung thường hễ thấy chữ Director thì ta biết ngay rằng người ấy là thành viên của HĐQT (lối Mỹ)

Chưa hết, nếu HĐQT bầu ngay ông chủ tịch (Chairman) của HĐQT làm tổng giám đốc thì ông này lúc ấy có thể được gọi là: a) Executive Chairman, b) Chairman & CEO, hoặc c) Chairman & Managing Director. . .

Nếu cuộc đời chỉ giản dị như vậy thì cũng đỡ nhức đầu, tiếc thay không có một luật nào bắt buộc các công ty phải dùng các chức vị nói trên.

Rất nhiều công ty nhỏ muốn "hù thiên hạ" nên đã cho nhân viên của họ những chức vị rất kêu. Thí dụ như phần đông trong các công ty Mỹ chức vị việc president trở thành quá thông thường, trong khi đó ở một ngân hàng Anh thì có người với mấy chục năm kinh nghiệm, làm việc đến lúc tóc rụng, sói gần hết đầu mà cũng chỉ là một officer hay manager mà thôi.

Biết như vậy, tôi khuyên các bạn khi gặp "cái gọi ông lớn" của một công ty nước ngoài thì cũng chớ vội choáng ngợp! Tất cả chủ yếu tùy thuộc vào tầm cỡ của công ty ấy. Không phải "ngài" vice president nào cũng đáng nể, vì có khi họ không bằng một người manager của một tập đoàn lớn chẳng hạn. Điều cần nhất là phải tìm hiểu về công ty ấy, bảo họ đưa xem các tài liệu giới thiệu về công ty của họ, cho biết doanh số v.v... chứ đừng để cho họ... hù mình dễ dàng!


Khó khăn trong vấn đề dịch các chức vị ra tiếng Việt

Chắc chắn cũng để ý rằng tiếng Việt không có đủ từ để dịch các chức vị nói trên. Quanh đi quẩn lại thì chức gì cũng dịch là...giám đốc cả! Trong khuôn khổ han hẹp của bài báo này và một phần lớn cũng vì khả năng tiếng Việt hạn chế, tôi chỉ xin mạn phép đưa ra một vài nhận xét nhỏ sau đây:

a. Board of Directors: như đã trình bày ở trên, thành phần này hoàn toàn không có chức năng quản lý công ty. Chữ Director hoàn toàn bắt nguồn từ chữ direction, có nghĩa là phương hướng. Người Pháp còn gọi là Conseil D'administration (tạm dịch là cố vấn quản trị). Như vậy, theo tôi nên gọi là hội đồng chỉ đạo (hay một từ gì khác) thì có lý hơn chăng?

b. Board of Management: dùng chữ này cho Board of Directors thì không đúng nghĩa bởi vì ở nước ngoài có một sự phân biệt rõ ràng giữa Board of Directors và Management, không thể để lẫn lộn nhau. Ta cũng không nên lầm với Executive Committee hoặc Management Committee, là một "ủy ban" đặc biệt gồm một nhóm nhân viên tập hợp lại để giải quyết một khía cạnh, một vấn đề cao cấp nào đó thuộc về quản lý công ty (management).

c. Tổng Giám đốc: nên dành từ này cho người cao cấp nhất trong thành phần quản lý công ty (management), đại khái dựa theo bảng phân biệt nêu trên.

d. Giám đốc: nên dùng từ này cho các cấp trong thành phần quản lý công ty (management), chứ đừng nên dùng chỉ một thành viên (Director) của hội đồng chỉ đạo (Board of Directors).

e. Expert: các công ty nước ngoài không dùng từ này để gọi các chuyên viên của họ. Thường thì dùng chức vị Analyst, hay Officer.




Mỹ Cty trung bình
Mỹ Cty lớn
Châu Âu Cty trung bình
Châu Âu

Cty lớn

HĐQT



Management

1

Management

2



















Management

3
Chairman

Directors

President



Vice

President

Assistant

VP















Manager



Assistant

Manager

Supervisor



Officer


Chairman

Directors

President & CEO

Executive

VP

Senior VP





Vice

President

First VP

Second VP

Assistant

VP

Senior

Manager

Deputy

Manager

Assistant

Manager

Supervisor

Officer


Chairman

Directors

General

Manager

Manager



Assistant

Manager















Supervisor



Officer




Chairman

Directors

Director General



Director



Deputy Director



Assistant Director













Senior Manager



Deputy Manager



Assistant Manager



Supervisỏ

Officer




Trên đây chỉ là một vài ý kiến nhỏ, mong làm sáng tỏ phần nào một vấn đề căn bản trong tổ chức công ty nước ngoài. Có lẽ một cơ quan nào đó, nên phối hợp với trường đại học Kinh tế để nghiên cứu sâu xa hơn về vấn đề này và đề nghị những từ tiếng Việt thống nhất, càng sớm càng tốt.


Nguồn: Thời báo kinh tế Sài Gòn

Không có nhận xét nào

Một số lưu ý khi bình luận

Bấm Thông báo cho tôi bên dưới khung bình luận để nhận thông báo khi admin trả lời.

Để bình luận một đoạn code, hãy mã hóa code trước nhé!

» Cảm ơn bạn đã ghé thăm trang việc làm thuộc hệ thống MIKA GROUP !
» Nếu có thắc mắc hay góp ý, bạn hãy để lại một góp ý !
» Vui lòng đăng những góp ý lịch sự và gõ tiếng Việt có dấu nếu có thể
HƯỚNG DẪN ĐĂNG THÔNG TIN GÓP Ý :
Bước 1 – Gõ nội dung bạn cần góp ý tới chúng tôi.
Bước 2 - Xử lý mục " Nhận xét với tư cách "
Cách 1 : - Chọn Tên/URL: Gõ tên và địa chỉ blog bạn vào.Nếu không có tài khoản, bạn vẫn có thể nhận xét bằng cách Chọn hồ sơ là Tên/URL hay Ẩn danh. Tuy nhiên bạn nên chọn Tên/URL với URL có thể để trống để cho chúng tôi biết bạn là ai. Bạn vui lòng gõ tiếng Việt có dấu để mọi người không hiểu nhầm so thành sờ, mo thành mò.
Cách 2 : - Chọn Ẩn danh.
Bước 3 - Xem trước: Tuỳ, Bạn là người cẩn thận cần xem lại nội dung Bạn đã gõ (rất cần nếu Bạn có nhập mã, để xem nó hiển thị có đúng không).
Bước 4 - Nên nháy chuột vào nội dung, bấm phím Ctrol + A rồi Ctrol + C nhằm copy nội dung - Đề phòng lỡ hệ thống đăng góp ý trục trặt hoặc mạng rớt, ta có thể Ctrol + V dán đăng lại góp ý để khỏi tốn thời gian!
Bước 5 – Lick vào Button : Đăng nhận xét . Vậy là xong,góp ý của các bạn sẽ được Admin kiểm duyệt và cho đăng trong vòng 12h.Cảm ơn các bạn đã góp ý !

 Trung tâm giải pháp mạng

KHU VỰC DÀNH CHO NHÀ TUYỂN DỤNG CÓ PHÍ

DANH MỤC BÀI ĐĂNG - KHÁCH MUỐN XEM NỘI DUNG GÌ LICK VÀO TIÊU ĐỀ ẤY


WEBSITEMIKA - THƯƠNG HIỆU UY TÍN BỞI HƠN 300 DOANH NGHIỆP VÀ CÁC THƯƠNG HIỆU VỪA VÀ NHỎ LỰA CHỌN
Trụ sở chính: 130/3 PHƯỜNG TÂN CHÁNH HIỆP, QUẬN 12, TP.HCM
Hotline: 0927.927.000 - 0926.340.479 - Email: Setup247@gmail.com - Website: www.websitemika.com.vn